Ogólne zasady eksportu

Informacje ogólne

 

Poprzez eksport roślin, produktów roślinnych oraz innych przedmiotów, (zwanych dalej „towarem”) należy rozumieć wywóz tych towarów do krajów trzecich tzn. innych, niż państwa członkowskie Unii Europejskiej. Dokumentem wydawanym w eksporcie/reeksporcie przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa jest świadectwo fitosanitarne, które potwierdza, że zostały spełnione importowe wymagania fitosanitarne kraju przeznaczenia w zakresie zdrowia roślin.

 

Eksport obejmuje wywóz towarów pochodzenia krajowego lub unijnego, natomiast w przypadku reeksportu mamy do czynienia z eksportem z Polski towarów, pochodzących z innego kraju, niż państwo członkowskie UE, a które przy wwozie do Polski były zaopatrzone w świadectwo fitosanitarne.

 

Przedstawione poniżej informacje zostały opracowane na podstawie aktualnych przepisów prawnych, które są dostępne w zakładce Prawo.

 

Zasady wydawania świadectw fitosanitarnych

 

Zasady wydawania świadectw fitosanitarnych określają: 

  1. Międzynarodowa Konwencja Ochrony Roślin (IPPC)
  2. Międzynarodowe standardy dla środków fitosanitarnych w szczególności ISPM 7, ISPM 12
  3. przepisy Unii Europejskiej
  4. przepisy krajowe
  5. Kodeks postępowania administracyjnego

 

Świadectwo fitosanitarne jest wydawane tylko w przypadku, gdy:

  • przepisy fitosanitarne państwa przeznaczenia określają obowiązek zaopatrzenia przesyłki w świadectwo fitosanitarne lub jest ono wymagane przez państwo(a) tranzytu, tj., przez które przesyłka będzie przemieszczana oraz
  • spełnione zostały wymagania fitosanitarne określone w przepisach tych krajów.

 

Jeżeli nie można uzyskać lub nie są znane wymagania fitosanitarne państwa trzeciego, do którego towar ma być przedmiotem eksportu z Polski lub, przez które ma być przemieszczany tranzytem, wtedy świadectwo fitosanitarne może być wydane po stwierdzeniu, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w tym kontroli dokumentów, oceny wizualnej, oceny makroskopowej oraz przeprowadzonych badań laboratoryjnych, towar jest wolny od agrofagów kwarantannowych dla Unii, agrofagów objętych szczególnymi środkami w Unii oraz praktycznie wolny od innych agrofagów.

 

Procedura wydawania świadectw fitosanitarnych została uregulowana w art. 47, 49 ustawy o ochronie roślin przed agrofagami.

 

Przepisy fitosanitarne państw trzecich

 

Szczegółowe informacje na temat przepisów państw trzecich dostępne są w zakładce Przepisy państw trzecich.

 

Wpis do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych - eksporterzy

 

Od 14 grudnia 2019 r. na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 podmioty, które zwracają się o wydanie świadectwa fitosanitarnego w celu wyprowadzenia towarów poza terytorium Unii, muszą być wpisane do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych. Wymagania w tym zakresie zostały określone w art. 65 oraz 100 i 101 ww. rozporządzenia. Procedura rejestracji podmiotów została szczegółowo uregulowana w art. 21 ustawy o ochronie roślin przed agrofagami.

 

Eksporter w celu uzyskania wpisu do rejestru, składa wniosek do wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa (dalej „wojewódzki inspektor”) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu. Formularze wniosków dostępne są w jednostkach PIORiN oraz na stronie internetowej właściwego wojewódzkiego inspektoratu pod adresem w zakładce Formularze. Wykaz podstron poszczególnych wojewódzkich inspektoratów dostępny jest tutaj.

 

W wyniku rejestracji podmiot otrzymuje indywidualny numer, którym będzie posługiwał się przy ubieganiu się o świadectwo fitosanitarne. Informacja o dokonaniu wpisu i numerze jest przekazywana do podmiotu w formie pisemnej. Wpis do rejestru nie podlega opłacie.

 

O wydanie świadectwa może wnioskować wyłącznie podmiot zarejestrowany w urzędowym rejestrze podmiotów profesjonalnych, za wyjątkiem sytuacji, kiedy o wydanie świadectwa ubiega się osoba, nie będąca podmiotem profesjonalnym w myśl definicji określonej w art. 2 pkt. 9 Rozporządzenia 2016/2031 oraz dokonuje wywozu wyłącznie na niezarobkowe potrzeby.

 

Analogicznym regulacjom w zakresie rejestracji podlegają podmioty zaangażowane w reeksport towarów pochodzenia roślinnego z Polski.

 

Wpis do rejestru eksporterów

 

W przypadku, gdy państwo trzecie określiło wymagania w zakresie obowiązku rejestracji podmiotów (producentów rolnych, przedsiębiorców) zaangażowanych w proces produkcji (uprawy), wytwarzania, pakowania, przechowywania, sortowania, wtedy podmioty, które zamierzają prowadzić wskazaną działalność w związku z eksportem do takiego kraju muszą uzyskać wpis do rejestru eksporterów. Podmioty wpisane do takiego rejestru są zobowiązane informować właściwy WIORiN o zamiarze prowadzenia działalności podlegającej rejestracji do 30 kwietnia każdego roku. Podmioty te są kontrolowane przez inspektorów WIORiN lub upoważnione jednostki pod kątem spełnienia wymagań państwa trzeciego.

 

Aktualnie wpisowi do rejestru eksporterów podlegają wyłącznie podmioty, które są zaangażowane w produkcję, przechowywanie i pakowanie jabłek do Wietnamu, Chin, Tajlandii, Kolumbii, Tajwanu i Izraela. Szczegółowych informacji w zakresie rejestracji oraz kontroli udzielają jednostki terenowe PIORiN.

 

Wniosek o wydanie świadectwa fitosanitarnego

 

Wniosek składa się do wojewódzkiego inspektora, właściwego ze względu ma miejsce prowadzenia uprawy, wytwarzania, składowania lub łączenia  towarów będących przedmiotem eksportu/reeksportu.

 

Formularze wniosków są dostępne  w jednostkach PIORiN oraz na stronie internetowej właściwego wojewódzkiego inspektoratu w zakładce Formularze. Wykaz podstron poszczególnych wojewódzkich inspektoratów dostępny jest tutaj.

 

Wniosek składa eksporter lub osoba przez niego upoważniona. Wtedy do wniosku należy dołączyć pełnomocnictwo, wraz z potwierdzeniem wniesienia opłaty skarbowej w wysokości, ustalonej w ustawie o opłacie skarbowej.

 

Ponadto, do wniosku o wydanie świadectwa fitosanitarnego dołącza się inne dokumenty np.:

  • zezwolenie importowe (dokument wydawany przez organizację ochrony roślin kraju, do którego przesyłka ma być wprowadzona lub państwo(a) przemieszczania)),
  • świadectwo fitosanitarne dla eksportu (w przypadku ubiegania się o wydanie świadectwa fitosanitarnego dla reeksportu, konieczne jest dołączenie oryginału lub urzędowo potwierdzonej kopii świadectwa fitosanitarnego dla eksportu z kraju pochodzenia przesyłki),
  • świadectwo przedeksportowe (dokument wydany przez organizację ochrony roślin innego państwa członkowskiego UE); szczegółowe informacje dostępne są tutaj (odnośnik do zakładki świadectwo przedeksportowe),
  • zaświadczenie fitosanitarne (dokument wydawany przez wojewódzkiego inspektora właściwego dla miejsca prowadzenia uprawy lub wytwarzania, w sytuacji, kiedy przesyłka jest przemieszczana z terenu działania innego wojewódzkiego inspektoratu); szczegółowe informacje dostępne są tutaj (odnośnik do zakładki zaświadczenie fitosanitarne),
  • zaświadczenie potwierdzające wykonanie zabiegów fitosanitarnych (np. certyfikat fumigacji),
  • inne dokumenty, istotne w sprawie o wydanie świadectwa fitosanitarnego.

 

Kontrola fitosanitarna przesyłki przeznaczonej na eksport/reeksport

 

Kontrola fitosanitarna eksportu jest przeprowadzana w imieniu wojewódzkiego inspektora przez upoważnionego urzędowego inspektora.

 

Po sprawdzeniu wniosku oraz dokumentacji towarzyszącej pod względem formalnym i merytorycznym w dalszej kolejności inspektorzy PIORiN przystępują do fizycznej kontroli przesyłki. Może obejmować ona takie elementy jak: ocena wizualna, badanie makroskopowe, pobranie prób, badania laboratoryjne. Zakres kontroli jest uzależniony od eksportowanego asortymentu oraz  wymagań fitosanitarnych kraju przeznaczenia.

 

Przesyłka poddawana jest kontroli w obecności eksportera lub osoby przez niego upoważnionej. Przesyłka przeznaczona na eksport/reeksport:

  • musi znajdować się w miejscu wskazanym we wniosku,
  • musi być wydzielona i oznakowana oraz składowana w taki sposób, aby możliwy był dostęp do każdej pojedynczej partii,
  • po zakończeniu kontroli musi zostać zabezpieczona w taki sposób, aby nie doszło do zmiany jej statusu fitosanitarnego, np. poprzez kontakt z porażonymi przez agrofagi roślinami/przedmiotami.

 

Z każdej kontroli fitosanitarnej eksportu inspektor sporządza protokół.

 

Wydanie fitosanitarnego świadectwa dla eksportu i dla reeksportu

 

Termin wydania świadectwa fitosanitarnego jest uzależniony od rodzaju towaru oraz zakresu kontroli, jakiemu będzie podlegała przesyłka z uwzględnieniem czasu, przeznaczonego na badania laboratoryjne. Na podstawie przeprowadzonych działań kontrolnych po stwierdzeniu, że przesyłka spełnia wymagania państwa przeznaczenia i/lub tranzytu upoważniony urzędowy inspektor wydaje świadectwo fitosanitarne. Informacje zamieszczane w dokumencie obejmują wyłącznie kwestie fitosanitarne, określone w  przepisach fitosanitarnych państwa przeznaczenia / tranzytu. Dokument jest wypełniany w języku angielskim. Wydawany jest w jednym egzemplarzu. Eksporter otrzymuje oryginał, natomiast kopia jest przechowywana w dokumentacji jednostki, która wydała świadectwo fitosanitarne.

 

Opłaty

 

Wydanie świadectwa fitosanitarnego podlega opłacie skarbowej w wysokości ustalonej w załączniku do ustawy o opłacie skarbowej.

 

Opłacie podlegają także czynności związane z kontrolą przesyłki przeznaczonej na eksport. Koszty kontroli, w tym pobierania prób oraz badań laboratoryjnych określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie stawek opłat za usługi świadczone przez PIORiN.

 

Odmowa wydania świadectwa fitosanitarnego ma miejsce zawsze w sytuacji kiedy:

 

  • państwo trzecie nie określiło wymogu zaopatrzenia przesyłki w świadectwo fitosanitarne,
  • nie zostały spełnione wymagania fitosanitarne państwa przeznaczenia/tranzytu,
  • stwierdzono obecność agrofaga kwarantannowego dla Unii lub państwa przeznaczenia/tranzytu lub innego agrofaga,
  • wnioskodawca nie przedłożył dokumentacji, niezbędnej do wydania świadectwa fitosanitarnego.